Dharmasthan

India's Digital Home for Devotion

Dharmasthan
Bhakti LibraryEvents CalendarDharmaVerseJap CounterDharma AIContestsSansthas
HOST ROOM
MandalSign In
Dharmasthan

India's Digital Home for Devotion.

|| भक्ति· से ही शांति है ||

Hindu prayers, aarti and bhajan lyrics, mandals and festivals across India.

Explore

  • Bhakti Library
  • Aartis
  • Bhajans
  • Devotional Songs
  • Mantras
  • Stotrams
  • Chalisas
  • Shlokas
  • Stutis & Ashtakams
  • Vrat Kathas
  • Marathi Prayers
  • Hindi Prayers
  • Sanskrit Prayers
  • Videos
  • Hindu Stories
  • Holy Books
  • DharmaVerse
  • Events Calendar
  • By Deity
  • Festival Playlists
  • Upcoming Festivals
  • Jap Counter
  • Contests
  • Events

For Mandals

  • Mandal Login
  • Register Mandal
  • Discover Mandals
  • Donation Campaigns

About

  • About Us
  • Contact
  • Privacy Policy
  • Terms of Service
  • Consent Policy
  • Platform Admin

© 2026 Dharmasthan - devotion, in one place

Made with devotion in India

Home
Bhakti Library
Jap
DharmaVerse
  1. मुख्यपृष्ठ
  2. देवता
  3. विष्णू
  4. विष्णू: कथा
  5. तिरुपती बालाजीची कथा: देवावर कुबेराचे कर्ज का आहे?
विष्णू: कथा
Englishहिंदीमराठी

विष्णू: कथा

तिरुपती बालाजीची कथा: देवावर कुबेराचे कर्ज का आहे?

धर्मस्थान टीम · अद्ययावत शुक्रवार, २० नोव्हेंबर, २०२६ · 7 संदर्भ

तिरुपती बालाजी म्हणजे भगवान वेंकटेश्वर: तिरुमला डोंगरावर पूजले जाणारे विष्णू, ज्यांनी राजकन्या पद्मावतीशी विवाह केला. स्कंदपुराण हा विवाह सांगते, त्यात कुबेर धन देतात, उसने देत नाहीत; भृगूची लाथ, लक्ष्मीचे कोल्हापूरला जाणे आणि कुबेराचे कर्ज या कथा तिरुमलाच्या मंदिर-परंपरेतून येतात.

Lord Vishnu under the five-headed Sheshnag, holding a conch and chakra (विष्णु)

थोडक्यात: विष्णू

इतर नावे
नारायण, हरी, वासुदेव, केशव, माधव, गोविंद, जनार्दन, पद्मनाभ, अच्युत, त्रिविक्रम, पुरुषोत्तम, लक्ष्मीपती
कुटुंब
वैष्णव ग्रंथांत अजन्मा; शिवपुराणात शिवापासून प्रकट, महाभारतात अदितीच्या बारा आदित्यांतील सर्वांत धाकटे. पत्नी लक्ष्मी, सोबत भूदेवी; त्यांच्या नाभिकमळातून ब्रह्मदेवांचा जन्म
रूप
श्यामवर्ण, चार हातांत पांचजन्य शंख, सुदर्शन चक्र, कौमोदकी गदा आणि कमळ; वक्षावर कौस्तुभ मणी आणि श्रीवत्स; वाहन गरुड; शेषशय्येवर शयन
उपासनेचे दिवस
प्रत्येक एकादशी, विशेषतः आषाढी आणि कार्तिकी; अनंत चतुर्दशी, तुळशी विवाह आणि अवतारांच्या जयंती; लोकपरंपरेत गुरुवार; तुळशीपत्र, विष्णुसहस्रनाम आणि “ॐ नमो नारायणाय”
प्रमुख तीर्थक्षेत्रे
तिरुमला (वेंकटेश्वर), पुरी (जगन्नाथ), बद्रीनाथ, श्रीरंगम, तिरुवनंतपुरमचे पद्मनाभस्वामी, गुरुवायूर आणि १०८ दिव्य देशम; महाराष्ट्रात पंढरपूरचा विठ्ठल
विष्णू: आरत्या, भजने आणि मंत्र →

वेंकटेश्वर कोण आहेत?

वेंकटेश्वर म्हणजे “वेंकटाचे स्वामी”. वेंकट हा आंध्र प्रदेशातील तिरुपती शहराच्या वरचा तिरुमलाचा डोंगर, जिथे भारतातील सर्वाधिक भाविक येणाऱ्या मंदिरांपैकी एक आहे. भक्त वेंकटेश्वरांना श्रीनिवास (“श्रीचे, म्हणजे लक्ष्मीचे, निवासस्थान”), गोविंद आणि उत्तर भारतात व महाराष्ट्रात बालाजी असेही म्हणतात. या डोंगराची मुख्य पौराणिक कथा स्कंदपुराणातील (वैष्णवखंड) वेंकटाचल-माहात्म्यात येते. त्यानुसार प्रत्येक युगात या डोंगराचे नाव वेगळे होते: कृतयुगात अंजनाद्री, त्रेतायुगात नारायणगिरी, द्वापारात सिंह पर्वत आणि कलियुगात वेंकटाचल (१.५९–६१).

स्कंदपुराणात वेंकटेश्वर हे या डोंगराचे पहिले स्वामी नाहीत. पाण्यातून पृथ्वी वर आणणाऱ्या वराह रूपातील विष्णू भूदेवीसह या डोंगरावर येतात आणि स्वामी पुष्करिणी तलावाच्या पश्चिम काठी राहतात, तर श्रीनिवास तिच्या दक्षिण काठी वास करतात (वेंकटाचल-माहात्म्य १.५३, १.९३–९६). तिरुमलाची मंदिर-परंपरा पुढे सांगते की श्रीनिवासांनी वराहांकडे ही जमीन मागितली आणि त्यांना पहिल्या पूजेचे वचन दिले; म्हणूनच तिरुमलात आजही अर्पण आधी वराहांना केले जाते. विष्णूंच्या वराह अवताराची कथा स्वतंत्रपणे दिली आहे.

स्कंदपुराणानुसार पद्मावतीचा विवाह

स्कंदपुराण वेंकटेश्वरांच्या विवाहाची कथा वेंकटाचल-माहात्म्याच्या अध्याय ३ ते ८ मध्ये सांगते; अनुवादकाच्या मते हे अध्याय वराहपुराणातील कथेचे जवळून अनुसरण करतात. नारायणपूरचा राजा आकाश यज्ञासाठी अरणी नदीच्या काठी जमीन नांगरत असताना त्याला कमळांवर पहुडलेली एक कन्या सापडली आणि त्याने तिला आपली मुलगी पद्मिनी, म्हणजे पद्मावती, म्हणून वाढवले (३.२१–२८, ४.३). ती मोठी झाल्यावर नारदांनी तिचा हात पाहून तिचे मुख विष्णूंना शोभेल असे सांगितले (४.९–२०). वसंतातील एका दिवशी पांढऱ्या घोड्यावरून लांडग्याचा पाठलाग करणाऱ्या श्रीनिवासांनी तिला फुलांच्या बागेत पाहिले आणि वेंकटाद्रीवर राहणारा वीरांचा स्वामी अशी आपली ओळख करून दिली (४.२९–५२).

डोंगरावर परतल्यावर श्रीनिवासांनी आपली सेविका बकुलमालिका हिला ती कन्या कोण आहे हे सांगितले. रामकथेत ती वेदवती होती, जिने लंकेत रावणाची बंदिनी होऊन सीतेची जागा घेतली होती; स्वतः सीतेने रामांना तिच्याशी विवाह करण्यास सांगितले आणि रामांनी अठ्ठाविसाव्या कलियुगात तसे करण्याचे वचन दिले (५.१८–३०). बकुलमालिका विवाहाचा प्रस्ताव घेऊन राणी धरणीकडे गेली, बृहस्पतींनी वैशाख महिन्यात विवाहाचा मुहूर्त ठरवला आणि देवांनी राजा आकाशाचे नगर सजवले: धनाचे स्वामी कुबेर यांनी ते धन आणि धान्याने भरून टाकले (७.६–५४).

स्वतः लक्ष्मीने विवाहासाठी श्रीनिवासांना स्नान घालून सजवले आणि मग त्यांच्यासोबत गरुडावर बसून ती राजा आकाशाच्या नगरात गेली; वरातीत ब्रह्मदेव, शंकर, वरुण, यम आणि कुबेर होते (८.१–१५). वधू-वरांनी तीन वेळा माळा बदलल्या आणि ब्रह्मदेवांनी मंगळसूत्र बांधण्यापासून लाजाहोमापर्यंत सर्व विधी चार दिवसांत पूर्ण केले (८.२०–२६). श्रीनिवास डोंगरावर परतले आणि लक्ष्मी व पद्मावती दोघींसह सिंहासनावर विराजमान झाले; राजा आकाशाने भरपूर आहेर दिला आणि बदल्यात फक्त अखंड भक्ती मागितली (८.२७–४०). या कथेत काहीही उसने घेतलेले नाही: कुबेर देतात.

भृगूची लाथ आणि कुबेराचे कर्ज: शास्त्र आणि मंदिर-परंपरा

भागवत पुराण भृगूच्या लाथेची कथा सांगते, पण तिचा तिरुमलाशी काहीही संबंध जोडत नाही (१०.८९.१–१७). सरस्वती नदीच्या काठी यज्ञ करणारे ऋषी तीन देवांपैकी श्रेष्ठ कोण, असा प्रश्न करतात आणि परीक्षा घेण्यासाठी भृगूंना पाठवतात. विष्णू लक्ष्मीच्या मांडीवर डोके ठेवून पहुडलेले असताना भृगू त्यांच्या छातीवर लाथ मारतात. विष्णू आणि लक्ष्मी ऋषींच्या सन्मानार्थ उठून उभे राहतात, आणि विष्णू क्षमा मागून म्हणतात की आता लक्ष्मी आपल्या वक्षावर राहण्यास राजी होईल (१०.८९.८–११). भागवतात लक्ष्मी विष्णूंना सोडून जात नाही.

बहुतेक भक्तांना ठाऊक असलेली कथा ही तिरुमलाची परंपरा आहे, जशी मंदिराचा न्यास तिरुमला तिरुपती देवस्थानम (टीटीडी) सांगतो. लाथ आपल्याच निवासस्थानावर बसली म्हणून संतापलेली लक्ष्मी वैकुंठ सोडून करवीरपूरला, म्हणजे आजच्या कोल्हापूरला, जाते; तिथे महालक्ष्मीचे मंदिर आहे, ज्याची कथा लक्ष्मीच्या पानावर दिली आहे. तिचा शोध घेताना विष्णू पुष्करिणीजवळ चिंचेच्या झाडाखाली एका वारुळात राहू लागतात. ब्रह्मदेव आणि शंकर गाय-वासरू होऊन त्यांना दूध पाजतात, एका चोळ राजाचा गुराखी गायीवर कुऱ्हाड उगारतो आणि विष्णू तो घाव स्वतःवर झेलतात. शाप मिळालेला तो राजा पुढच्या जन्मी आकाशराजा होतो, आणि यशोदेचा पुनर्जन्म असलेल्या वकुलादेवी श्रीनिवासांच्या पालक माता होतात.

स्कंदपुराणात वारुळाची कथा वेगळ्या रूपात येते. एक शिकारी एका पांढऱ्या वराहाचा पाठलाग करतो आणि तो वराह वारुळात दिसेनासा होतो; भगवान त्या शिकाऱ्यामार्फत राजा तोंडमानाला वारूळ काळ्या गायीच्या दुधाने धुण्यास सांगतात, आणि चिंचेचे झाड आपले व चाफ्याचे झाड लक्ष्मीचे निवासस्थान असल्याचे सांगतात (१०.६–४७). गुराख्याची कुऱ्हाड आणि कर्ज तिथे नाहीत.

टीटीडीच्या कथनात, त्यांच्याच शब्दांत “पौराणिक कथांनुसार”, श्रीनिवास विवाहासाठी कुबेराकडून मोठे कर्ज घेतात. सहा महिन्यांनी लक्ष्मी येते, श्रीनिवास पाषाणरूप होतात आणि दोन्ही देवी त्यांच्यासोबत राहतात: लक्ष्मी त्यांच्या वक्षाच्या डाव्या बाजूला आणि पद्मावती उजव्या बाजूला. भाविकांच्या अर्पणातून वेंकटेश्वर कलियुगाच्या अंतापर्यंत हे कर्ज फेडतात, असे भक्त सहसा म्हणतात: ही लोकश्रद्धा आहे, शास्त्राचा नियम नाही. हे कर्ज सहसा भविष्योत्तर पुराणाशी जोडले जाते, जे टीटीडीने सांगितलेल्या स्रोतांपैकी एक आहे; पण त्या ग्रंथाची तपासणी येथे होऊ शकली नाही. स्कंदपुराणाच्या या अध्यायांत आणि भागवतात, दोन्हींत हे कर्ज नाही.

इतिहासातील तिरुमला आणि आजची उपासना

तमिळ महाकाव्य शिलप्पदिकारम वेंगडमच्या शिखरावर चक्र आणि शंख धारण करून उभ्या असलेल्या विष्णूंचे वर्णन करते (सर्ग ११, ओळी ४१–५१). आळवार, म्हणजे ज्यांची चार हजार पदे विष्णूंच्या १०८ पवित्र स्थानांचे गुणगान करतात ते तमिळ वैष्णव संतकवी, यांनी तिरुवेंगडमचे गान केले; इतिहासकार एस. कृष्णस्वामी अय्यंगार यांनी त्यांच्या रचनांचा काळ ढोबळमानाने इ.स. ३०० ते ८०० असा मानला.

एका शिलालेखानुसार कडवन पेरुंदेवी ही उपाधी असलेल्या सामवै नावाच्या स्त्रीने “वेंगडमवर उभ्या असलेल्या देवाची” चांदीची मूर्ती, दागिने आणि तिच्या उत्सवांसाठी जमीन दान केली. टीटीडी ही मूर्ती भोग श्रीनिवासाची असल्याचे मानते आणि हे दान इ.स. ६१४ चे सांगते; अय्यंगार यांनी हा लेख दहाव्या शतकातील एका चोळ राजपुत्राच्या कारकिर्दीतील असल्याचे मानले. बाराव्या शतकाच्या प्रारंभी वैष्णव आचार्य रामानुजांनी या मंदिरावरील शैवांच्या दाव्याला उत्तर दिले आणि येथील वैखानस पूजापद्धती पुन्हा स्थापन केली, असे वेंकटाचल इतिहासमाला सांगते; पुढच्या शतकातील शिलालेखांत त्यांच्या फुलबागेचा उल्लेख येतो.

भाविक नवस फेडतात, जसे अलिपिरीपासून पायी डोंगर चढणे आणि कल्याण कट्टा येथील मुंडन दालनांत आपले केस अर्पण करणे; टीटीडी याचे वर्णन मंदिराची प्रथा म्हणून करते. विवाहाचा सोहळा रोज कल्याणोत्सवम म्हणून पुन्हा साजरा होतो, आणि डोंगराखालील तिरुचानूर येथे पद्मावतीचे स्वतःचे मंदिर आहे. महाराष्ट्रात हा देव सरळ बालाजी म्हणून ओळखला जातो; हे नाव स्कंदपुराणाच्या या अध्यायांत येत नाही.

विष्णू: आरत्या आणि भजने

  • श्री विष्णु सहस्रनाम स्तोत्रम् (महाभारत अनुगासनपर्व)
  • ॐ जय जगदीश हरे
  • श्री विष्णु सहस्रनामावलिः
  • मङ्गलं भगवान् विष्णुः
  • शान्ताकारं भुजगशयनम् (विष्णु ध्यान श्लोक)
  • ॐ नमो नारायणाय (अष्टाक्षरी मन्त्र)
  • ॐ नमो भगवते वासुदेवाय (द्वादशाक्षरी मन्त्र)
  • विष्णु / नारायण गायत्री मन्त्र
विष्णू: सर्व प्रार्थना →

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

तिरुपती बालाजीची कथा: देवावर कुबेराचे कर्ज का आहे?

तिरुपती बालाजी म्हणजे भगवान वेंकटेश्वर: तिरुमला डोंगरावर पूजले जाणारे विष्णू, ज्यांनी राजकन्या पद्मावतीशी विवाह केला. स्कंदपुराण हा विवाह सांगते, त्यात कुबेर धन देतात, उसने देत नाहीत; भृगूची लाथ, लक्ष्मीचे कोल्हापूरला जाणे आणि कुबेराचे कर्ज या कथा तिरुमलाच्या मंदिर-परंपरेतून येतात.

विष्णू: इतर नावे कोणती?

नारायण, हरी, वासुदेव, केशव, माधव, गोविंद, जनार्दन, पद्मनाभ, अच्युत, त्रिविक्रम, पुरुषोत्तम, लक्ष्मीपती

विष्णू: आणखी कोणत्या कथा आहेत?

विष्णूचे दहा अवतार कोणते? नावे, क्रम आणि संदर्भ; समुद्र मंथनाची कथा: समुद्र मंथन का झाले?; जगन्नाथाची मूर्ती अपूर्ण का आहे? कथा आणि पुराणे काय सांगतात; कल्की अवतार कोण आणि केव्हा होणार? विष्णूचा दहावा अवतार; भगवान विष्णूंचा जन्म कसा झाला? वेद आणि पुराणे काय सांगतात. सर्व कथा संदर्भांसह धर्मस्थानवर मराठी, हिंदी आणि इंग्रजीत आहेत.

संदर्भ

  1. Skanda Purana, Vaishnava Khanda, Venkatachala-mahatmya, ch. 1 (G. V. Tagare tr.): Varaha on the western bank of the Swami Pushkarini, Shrinivasa on the southern (1.53, 1.93–96); the hill’s names in the four ages (1.59–61) मूळ ग्रंथ वाचा
  2. Skanda Purana, Vaishnava Khanda, Venkatachala-mahatmya, ch. 3–5: Padmavati found in the ploughed field (3.21–28), Narada reads her palm (4.9–20), the hunt (4.29–52), Vedavati (5.18–30); the translator’s note that these chapters follow the Varaha Purana मूळ ग्रंथ वाचा
  3. Skanda Purana, Vaishnava Khanda, Venkatachala-mahatmya, ch. 7–8: Kubera fills King Akasha’s city with wealth (7.54); Lakshmi adorns Shrinivasa, Brahma performs the wedding, Akasha’s gifts and boon (8.1–40); no loan मूळ ग्रंथ वाचा
  4. Skanda Purana, Vaishnava Khanda, Venkatachala-mahatmya, ch. 10: The white boar and the ant-hill, King Tondaman, the tamarind and champaka trees (10.6–47) मूळ ग्रंथ वाचा
  5. Bhagavata Purana 10.89: Bhrigu tests the three gods and kicks Vishnu; Lakshmi stays on his chest (vv. 1–17) मूळ ग्रंथ वाचा
  6. Tirumala Tirupati Devasthanams, “Temple Legend” and “Temple History” (official website): The Tirumala telling: Lakshmi at Karavirapura (Kolhapur), the ant-hill and the cow, Vakula Devi, the Kubera loan; first worship to Varaha; the Bhoga Shrinivasa dated 614; the daily Kalyanotsavam मूळ ग्रंथ वाचा
  7. S. Krishnaswami Aiyangar, A History of Tirupati, vol. 1 (TTD Committee, Madras, 1940): The Alvars and the Silappadikaram (pp. 52–53, 96–97); Samavai’s silver image dated to a Chola prince’s reign (pp. 231–232); Ramanuja’s arrangements (pp. 288–291) मूळ ग्रंथ वाचा
✦

ग्रंथ वाचा

  • श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gita
  • विष्णुपुराणम्Vishnu Purana

विष्णू: आणखी कथा

  • विष्णूचे दहा अवतार कोणते? नावे, क्रम आणि संदर्भभगवान विष्णूचे दहा अवतार, म्हणजेच दशावतार, असे आहेत: मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण (किंवा बलराम), बुद्ध आणि कल्की. अग्निपुराण त्यांना याच क्रमाने सांगते, पण इतर याद्या वेगळ्या आहेत: महाभारतात हंस अवतार आहे, तर भागवत पुराण बावीस अवतारांची नावे देते.कथा वाचा →

    What Are the 10 Avatars of Vishnu? Names, Order and Sourcesभगवान विष्णु के 10 अवतार कौन से हैं? नाम, क्रम और स्रोत

  • समुद्र मंथनाची कथा: समुद्र मंथन का झाले?देव आणि असुरांनी अमरत्व देणाऱ्या अमृतासाठी क्षीरसागराचे मंथन केले: भगवान विष्णूंनी त्याची युक्ती सांगितली, कूर्म (कासव) रूपात मंदार पर्वत पाठीवर तोलला आणि मोहिनी होऊन अमृत देवांना मिळवून दिले. अमृताची गरज का पडली आणि काय काय निघाले, हे प्रत्येक ग्रंथ वेगळे सांगतो; चौदा रत्ने ही नंतरची लोकप्रिय गणना आहे.कथा वाचा →

    The Story of Samudra Manthan: Why Was the Ocean Churned?समुद्र मंथन की कहानी: समुद्र मंथन क्यों हुआ?

  • जगन्नाथाची मूर्ती अपूर्ण का आहे? कथा आणि पुराणे काय सांगतातपुरीत विष्णूंचे रूप म्हणून आणि श्रीकृष्ण म्हणून पूजल्या जाणाऱ्या भगवान जगन्नाथाच्या भुजा अपूर्ण आहेत, कारण ओडिशात सांगितल्या जाणाऱ्या कथेनुसार राणीने सुताराचे दार वेळेआधीच उघडायला लावले. स्कंदपुराणाची कथा वेगळी आहे: तिथे भगवंतांनी स्वतःच पंधराव्या दिवशी चारही काष्ठरूपे पूर्ण केली.कथा वाचा →

    Why Is Lord Jagannath’s Idol Incomplete? The Story and the Textsजगन्नाथ की मूर्ति अधूरी क्यों है? कथा और पुराणों का मत

  • कल्की अवतार कोण आणि केव्हा होणार? विष्णूचा दहावा अवतारकल्की हा भगवान विष्णूचा दहावा आणि शेवटचा अवतार आहे, जो अजून व्हायचा आहे. भागवत पुराणानुसार कलियुगाच्या अखेरीस शंभल गावात विष्णुयश नावाच्या ब्राह्मणाच्या घरी कल्की जन्म घेतील; ते देवदत्त घोड्यावर स्वार होऊन, हाती तलवार घेऊन येतील आणि सत्ययुग परत आणतील. कोणत्याही शास्त्रात याची तारीख दिलेली नाही.कथा वाचा →

    Who Is Kalki, Vishnu’s Tenth Avatar, and When Will He Come?कल्कि अवतार कौन है और कब होगा? विष्णु का दसवाँ अवतार

  • भगवान विष्णूंचा जन्म कसा झाला? वेद आणि पुराणे काय सांगतातवेदांत भगवान विष्णूंच्या जन्माची कोणतीही कथा नाही, आणि वैष्णव पुराणे त्यांना अजन्मा आणि सनातन म्हणतात: जन्म होतो तो ब्रह्मदेवांचा, विष्णूंच्या नाभिकमळातून. महाभारत विष्णूंना अदितीच्या बारा पुत्रांतील सर्वांत धाकटे मानते, तर शिवपुराणानुसार ते शिवांच्या डाव्या अंगातून प्रकट झाले.कथा वाचा →

    How Was Lord Vishnu Born? What the Vedas and Puranas Sayभगवान विष्णु का जन्म कैसे हुआ? वेद और पुराण क्या कहते हैं

  • सणाची कथाएकादशीचा उपवास का करतात? एकादशी देवीची कथाएकादशी म्हणजे प्रत्येक चांद्र पक्षातील अकरावी तिथी; या दिवशी भगवान विष्णूंसाठी उपवास केला जातो. पद्मपुराणानुसार एकादशी विष्णूंच्या देहातून कन्येच्या रूपात प्रकट झाली, तिने मुर दैत्याचा वध केला, आणि विष्णूंनी तिच्या दिवसाचे व्रत सर्वात पवित्र ठरवले. उपवास द्वादशीला का सोडतात, हे भागवत सांगते.कथा वाचा →

    Why Do We Fast on Ekadashi? The Story of Ekadashi Deviएकादशी का व्रत क्यों रखते हैं? एकादशी देवी की कथा

  • सणाची कथाकार्तिकी एकादशी का साजरी करतात? प्रबोधिनी आणि पंढरपूरकार्तिक शुद्ध एकादशी, म्हणजे कार्तिकी एकादशी, प्रबोधिनी एकादशी म्हणून साजरी होते: या दिवशी भगवान विष्णू चार महिन्यांच्या निद्रेतून जागे होतात आणि चातुर्मास संपतो. महाराष्ट्रात ही पंढरपूरची दुसरी मोठी एकादशी आहे, जेव्हा लाखो वारकरी विठ्ठलाच्या दर्शनाला येतात; उत्तर भारतात तिला देवउठनी एकादशी म्हणतात.कथा वाचा →

    Why Is Kartiki Ekadashi Celebrated? Prabodhini and Pandharpurदेवउठनी एकादशी क्यों मनाई जाती है? प्रबोधिनी और पंढरपुर

  • सणाची कथाआषाढी एकादशी का साजरी करतात? देवशयनी आणि पंढरीची वारीआषाढ शुद्ध एकादशी, म्हणजेच आषाढी एकादशी, देवशयनी एकादशी म्हणून साजरी केली जाते: या दिवशी भगवान विष्णू शेषनागावर निद्रा घेतात आणि चातुर्मासाचे चार महिने सुरू होतात. महाराष्ट्रात याच दिवशी संतांच्या पालख्यांसह निघालेली वारी पंढरपुरात विठ्ठलाच्या दर्शनाने पूर्ण होते.कथा वाचा →

    Why Is Ashadhi Ekadashi Celebrated? Devshayani and the Wariदेवशयनी एकादशी क्यों मनाई जाती है? आषाढ़ी एकादशी और वारी

  • सणाची कथाअनंत चतुर्दशी का साजरी करतात? अनंत व्रताची कथाअनंत चतुर्दशी भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशीला भगवान विष्णूंच्या अनंत, म्हणजे अंत नसलेल्या, रूपाची पूजा करण्यासाठी साजरी करतात. या पूजेत सुशीला आणि कौंडिण्य यांच्या कथेप्रमाणे चौदा गाठींचा अनंताचा दोरा बांधतात. महाराष्ट्रात हा गणेशोत्सवाचा शेवटचा दिवसही आहे; या दिवशी मोठ्या मिरवणुकांनी गणपतीचे विसर्जन होते.कथा वाचा →

    Why Is Anant Chaturdashi Celebrated? The Ananta Vrat Storyअनंत चतुर्दशी क्यों मनाई जाती है? अनंत व्रत की कथा

विष्णू: सर्व 15 कथा →
सर्व कथा आणि व्रतकथा →