श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणम् · Aranya Kanda
सर्गः ५९
Ask AIश्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकोनषष्ठितमः सर्गः ॥३-५९॥
अथाश्रमादुपावृत्तमन्तरा रघुनन्दनः।परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखादिदं वचः॥ १॥
तमुवाच किमर्थं त्वमागतोऽपास्य मैथिलीम्।यदा सा तव विश्वासाद् वने विरहिता मया॥ २॥
दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण।शङ्कमानं महत् पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः॥ ३॥
स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश्च हृदयं च मे।दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि॥ ४॥
एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्लक्ष्मणः शुभलक्षणः।भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं राममब्रवीत्॥ ५॥
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहमिहागतः।प्रचोदितस्तयैवोग्रैस्त्वत्सकाशमिहागतः॥ ६॥
आर्येणेव परिक्रुष्टं लक्ष्मणेति सुविस्वरम्।परित्राहीति यद्वाक्यं मैथिल्यास्तच्छ्रुतिं गतम्॥ ७॥
सा तमार्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली।गच्छ गच्छेति मामाशु रुदती भयविक्लवा॥ ८॥
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस्तया।प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यमिदं तत् प्रत्ययान्वितम्॥ ९॥
न तत् पश्याम्यहं रक्षो यदस्य भयमावहेत्।निर्वृता भव नास्त्येतत् केनाप्येतदुदाहृतम्॥ १०॥
विगर्हितं च नीचं च कथमार्योऽभिधास्यति।त्राहीति वचनं सीते यस्त्रायेत् त्रिदशानपि॥ ११॥
किंनिमित्तं तु केनापि भ्रातुरालम्ब्य मे स्वरम्।विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि मामिति॥ १२॥
राक्षसेनेरितं वाक्यं त्रासात् त्राहीति शोभने।न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता॥ १३॥
अलं विक्लवतां गन्तुं स्वस्था भव निरुत्सुका।न चास्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवं रणे॥ १४॥
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत्।अजेयो राघवो युद्धे देवैः शक्रपुरोगमैः॥ १५॥
एवमुक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना।उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं मामिदं वचः॥ १६॥
भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः।विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुं न च त्वं मामवाप्स्यसे॥ १७॥
संकेताद् भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि।क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैनमभ्यवपद्यसे॥ १८॥
रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थमनुगच्छसि।राघवस्यान्तरं प्रेप्सुस्तथैनं नाभिपद्यसे॥ १९॥
एवमुक्तस्तु वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः।क्रोधात् प्रस्फुरमाणोष्ठ आश्रमादभिनिर्गतः॥ २०॥
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामः संतापमोहितः।अब्रवीद् दुष्कृतं सौम्य तां विना त्वमिहागतः॥ २१॥
जानन्नपि समर्थं मां रक्षसामपवारणे।अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निर्गतो भवान्॥ २२॥
नहि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यदसि मैथिलीम्।क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा स्त्रिया यत् त्वमिहागतः॥ २३॥
सर्वथा त्वपनीतं ते सीतया यत् प्रचोदितः।क्रोधस्य वशमागम्य नाकरोः शासनं मम॥ २४॥
असौ हि राक्षसः शेते शरेणाभिहतो मया।मृगरूपेण येनाहमाश्रमादपवाहितः॥ २५॥
विकृष्य चापं परिधाय सायकंसलीलबाणेन च ताडितो मया।मार्गीं तनुं त्यज्य च विक्लवस्वरोबभूव केयूरधरः स राक्षसः॥ २६॥
शराहतेनैव तदार्तया गिरास्वरं ममालम्ब्य सुदूरसुश्रवम्।उदाहृतं तद् वचनं सुदारुणंत्वमागतो येन विहाय मैथिलीम्॥ २७॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनषष्ठितमः सर्गः ॥३-५९॥
Valmiki Ramayana by Maharshi Valmiki. Sanskrit text of all seven kandas (645 sargas) as transcribed by the contributors of Sanskrit Wikisource. Source: Sanskrit Wikisource. The Ramayana itself is ancient and in the public domain; this transcription is shared by Wikisource under CC BY-SA 4.0.