श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणम् · Yuddha Kanda
सर्गः २१
Ask AIश्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकविंशः सर्गः ॥६-२१॥
ततः सागरवेलायां दर्भानास्तीर्य राघवः।अञ्जलिं प्राङ्मुखः कृत्वा प्रतिशिश्ये महोदधेः॥ १॥
बाहुं भुजङ्गभोगाभमुपधायारिसूदनः।जातरूपमयैश्चैव भूषणैर्भूषितं पुरा॥ २॥
मणिकाञ्चनकेयूरमुक्ताप्रवरभूषणैः।भुजैः परमनारीणामभिमृष्टमनेकधा॥ ३॥
चन्दनागुरुभिश्चैव पुरस्तादभिसेवितम्।बालसूर्यप्रकाशैश्च चन्दनैरुपशोभितम्॥ ४॥
शयने चोत्तमाङ्गेन सीतायाः शोभितं पुरा।तक्षकस्येव सम्भोगं गङ्गाजलनिषेवितम्॥ ५॥
संयुगे युगसंकाशं शत्रूणां शोकवर्धनम्।सुहृदां नन्दनं दीर्घं सागरान्तव्यपाश्रयम्॥ ६॥
अस्यता च पुनः सव्यं ज्याघातविहतत्वचम्।दक्षिणो दक्षिणं बाहुं महापरिघसंनिभम्॥ ७॥
गोसहस्रप्रदातारं ह्युपधाय भुजं महत्।अद्य मे तरणं वाथ मरणं सागरस्य वा॥ ८॥
इति रामो धृतिं कृत्वा महाबाहुर्महोदधिम्।अधिशिष्ये च विधिवत् प्रयतो नियतो मुनिः॥ ९॥
तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले।नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽभिजग्मतुः॥ १०॥
स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मवत्सलः।उपासत तदा रामः सागरं सरितां पतिम्॥ ११॥
न च दर्शयते रूपं मन्दो रामस्य सागरः।प्रयतेनापि रामेण यथार्हमभिपूजितः॥ १२॥
समुद्रस्य ततः क्रुद्धो रामो रक्तान्तलोचनः।समीपस्थमुवाचेदं लक्ष्मणं शुभलक्षणम्॥ १३॥
अवलेपः समुद्रस्य न दर्शयति यः स्वयम्।प्रशमश्च क्षमा चैव आर्जवं प्रियवादिता॥ १४॥
असामर्थ्यफला ह्येते निर्गुणेषु सतां गुणाः।आत्मप्रशंसिनं दुष्टं धृष्टं विपरिधावकम्॥ १५॥
सर्वत्रोत्सृष्टदण्डं च लोकः सत्कुरुते नरम्।न साम्ना शक्यते कीर्तिर्न साम्ना शक्यते यशः॥ १६॥
प्राप्तुं लक्ष्मण लोकेऽस्मिञ्जयो वा रणमूर्धनि।अद्य मद्बाणनिर्भग्नैर्मकरैर्मकरालयम्॥ १७॥
निरुद्धतोयं सौमित्रे प्लवद्भिः पश्य सर्वतः।भोगिनां पश्य भोगानि मया भिन्नानि लक्ष्मण॥ १८॥
महाभोगानि मत्स्यानां करिणां च करानिह।सशङ्खशुक्तिकाजालं समीनमकरं तथा॥ १९॥
अद्य युद्धेन महता समुद्रं परिशोषये।क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः॥ २०॥
असमर्थं विजानाति धिक् क्षमामीदृशे जने।न दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः॥ २१॥
चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान्।समुद्रं शोषयिष्यामि पद्भ्यां यान्तु प्लवंगमाः॥ २२॥
अद्याक्षोभ्यमपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम्।वेलासु कृतमर्यादं सहस्रोर्मिसमाकुलम्॥ २३॥
निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्।महार्णवं क्षोभयिष्ये महादानवसंकुलम्॥ २४॥
एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधविस्फारितेक्षणः।बभूव रामो दुर्धर्षो युगान्ताग्निरिव ज्वलन्॥ २५॥
सम्पीड्य च धनुर्घोरं कम्पयित्वा शरैर्जगत्।मुमोच विशिखानुग्रान् वज्रानिव शतक्रतुः॥ २६॥
ते ज्वलन्तो महावेगास्तेजसा सायकोत्तमाः।प्रविशन्ति समुद्रस्य जलं वित्रस्तपन्नगम्॥ २७॥
तोयवेगः समुद्रस्य समीनमकरो महान्।स बभूव महाघोरः समारुतरवस्तथा॥ २८॥
महोर्मिमालाविततः शङ्खशुक्तिसमावृतः।सधूमः परिवृत्तोर्मिः सहसासीन्महोदधिः॥ २९॥
व्यथिताः पन्नगाश्चासन् दीप्तास्या दीप्तलोचनाः।दानवाश्च महावीर्याः पातालतलवासिनः॥ ३०॥
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य सनक्रमकरास्तथा।विन्ध्यमन्दरसंकाशाः समुत्पेतुः सहस्रशः॥ ३१॥
आघूर्णिततरङ्गौघः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः।उद्वर्तितमहाग्राहः सघोषो वरुणालयः॥ ३२॥
ततस्तु तं राघवमुग्रवेगंप्रकर्षमाणं धनुरप्रमेयम्।सौमित्रिरुत्पत्य विनिःश्वसन्तंमामेति चोक्त्वा धनुराललम्बे॥ ३३॥
एतद्विनापि ह्युदधेस्तवाद्यसम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम्।भवद्विधाः क्रोधवशं न यान्तिदीर्घं भवान् पश्यतु साधुवृत्तम्॥ ३४॥
अन्तर्हितैश्चापि तथान्तरिक्षेब्रह्मर्षिभिश्चैव सुरर्षिभिश्च।शब्दः कृतः कष्टमिति ब्रुवद्भि-र्मामेति चोक्त्वा महता स्वरेण॥ ३५॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशः सर्गः ॥६-२१॥
Valmiki Ramayana by Maharshi Valmiki. Sanskrit text of all seven kandas (645 sargas) as transcribed by the contributors of Sanskrit Wikisource. Source: Sanskrit Wikisource. The Ramayana itself is ancient and in the public domain; this transcription is shared by Wikisource under CC BY-SA 4.0.