श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणम् · Kishkindha Kanda
सर्गः २०
Ask AIश्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे विंशः सर्गः ॥४-२०॥
रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम्।दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना॥ १॥
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी।इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम्॥ २॥
वानरं पर्वतेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा।तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयतातुरा॥ ३॥
रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर।किमिदानीं पुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे॥ ४॥
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम्।नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः॥ ५॥
अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप।गतासुरपि तां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे॥ ६॥
व्यक्तमद्य त्वया वीर धर्मतः सम्प्रवर्तता।किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता॥ ७॥
यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु।विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः॥ ८॥
निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे।त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे॥ ९॥
हृदयं सुस्थितं मह्यं दृष्ट्वा निपतितं भुवि।यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा॥ १०॥
सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः।यत् तत् तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप॥ ११॥
निःश्रेयसपरा मोहात् त्वया चाहं विगर्हिता।यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्र हितैषिणी॥ १२॥
रूपयौवनदृप्तानां दक्षिणानां च मानद।नूनमप्सरसामार्य चित्तानि प्रमथिष्यसि॥ १३॥
कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव।बलाद् येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम्॥ १४॥
अस्थाने वालिनं हत्वा युध्यमानं परेण च।न संतप्यति काकुत्स्थः कृत्वा कर्मसुगर्हितम्॥ १५॥
वैधव्यं शोकसंतापं कृपणाकृपणा सती।अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत्॥ १६॥
लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः।वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्च्छिते॥ १७॥
कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम्।दुर्लभं दर्शनं तस्य तव वत्स भविष्यति॥ १८॥
समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व मे।मूर्ध्न्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि॥ १९॥
रामेण हि महत् कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता।आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे॥ २०॥
सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे।भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव॥ २१॥
किं मामेवं प्रलपतीं प्रियां त्वं नाभिभाषसे।इमाः पश्य वरा बाह्व्यो भार्यास्ते वानरेश्वर॥ २२॥
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः।परिगृह्याङ्गदं दीना दुःखार्ताः प्रतिचुक्रुशुः॥ २३॥
किमङ्गदं साङ्गदवीरबाहोविहाय यातोऽसि चिरं प्रवासम्।न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टंविहाय पुत्रं प्रियचारुवेषम्॥ २४॥
यद्यप्रियं किंचिदसम्प्रधार्यकृतं मया स्यात् तव दीर्घबाहो।क्षमस्व मे तद्धरिवंशनाथव्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ॥ २५॥
तथा तु तारा करुणं रुदन्तीभर्तुः समीपे सह वानरीभिः।व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णाउपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली॥ २६॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे विंशः सर्गः ॥४-२०॥
Valmiki Ramayana by Maharshi Valmiki. Sanskrit text of all seven kandas (645 sargas) as transcribed by the contributors of Sanskrit Wikisource. Source: Sanskrit Wikisource. The Ramayana itself is ancient and in the public domain; this transcription is shared by Wikisource under CC BY-SA 4.0.