ॐ

श्रीपरमात्मने नमः ।

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥

ॐ अथ सकलसौभाग्यदायकं श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ।

हरिः ॐ ॥

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥ १ ॥

यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परः शतम् ।

विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये ॥ २ ॥

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् ।

पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम् ॥ ३ ॥

व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे ।

नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः ॥ ४ ॥

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने ।

सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे ॥ ५ ॥

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।

विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ ६ ॥

ॐ नमो विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

श्रीवैशम्पायन उवाच

श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।

युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ७ ॥

युधिष्ठिर उवाच

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् ।

स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ ८ ॥

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।

किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥ ९ ॥

भीष्म उवाच

जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।

स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥ १० ॥

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।

ध्यायन् स्तुवन् नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥ ११ ॥

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।

लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ १२ ॥

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।

लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥ १३ ॥

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।

यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥ १४ ॥

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।

परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥ १५ ॥

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।

दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥ १६ ॥

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे ।

यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥ १७ ॥

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।

विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥ १८ ॥

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।

ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥ १९ ॥

ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः ।

छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः ॥ २० ॥

अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकीनन्दनः ।

त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते ॥ २१ ॥

विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् ।

अनेकरूपदैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम् ॥ २२ ॥

श्रीवेदव्यास उवाच

ॐ अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य ।

श्रीवेदव्यासो भगवान् ऋषिः ।

अनुष्टुप् छन्दः ।

श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता ।

अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् ।

देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः ।

उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः ।

शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् ।

शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् ।

रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् ।

त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् ।

आनन्दं परब्रह्मेति योनिः ।

ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः ।

श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् ।

श्रीमहाविष्णुप्रीत्यर्थे सहस्रनामजपे विनियोगः ॥

क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां

मालाकॢप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः ।

शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षै

रानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः ॥ १ ॥

भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे

कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः ।

अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैः

चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशं नमामि ॥ २ ॥

ॐ शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं

विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ।

लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यं

वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥ ३ ॥

मेघश्यामं पीतकौशेयवासं

श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।

पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं

विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ ४ ॥

नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते ।

अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ ५ ॥

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं

सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् ।

सहारवक्षःस्थलकौस्तुभश्रियं

नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥ ६ ॥

छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि

आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलंकृतम् ।

चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कितवक्षसं

रुक्मिणीसत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये ॥ ७ ॥

हरिः ॐ ।

ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।

भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १ ॥

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।

अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ २ ॥

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।

नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥ ३ ॥

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।

सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ ४ ॥

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।

अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ ५ ॥

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।

विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ ६ ॥

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।

प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ ७ ॥

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।

हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥ ८ ॥

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।

अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ ९ ॥

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।

अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ १० ॥

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।

वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥ ११ ॥

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः ।

अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ १२ ॥

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।

अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥ १३ ॥

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।

वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ॥ १४ ॥

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।

चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ १५ ॥

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।

अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥ १६ ॥

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।

अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥ १७ ॥

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।

अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ १८ ॥

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।

अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥ १९ ॥

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः ।

अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥ २० ॥

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।

हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ २१ ॥

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः ।

अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ २२ ॥

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।

निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ २३ ॥

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः ।

सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ २४ ॥

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः ।

अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ २५ ॥

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।

सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ २६ ॥

असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।

सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ २७ ॥

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।

वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ २८ ॥

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।

नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ २९ ॥

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।

ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ ३० ॥

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।

औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥ ३१ ॥

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।

कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ ३२ ॥

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।

अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ ३३ ॥

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः ।

क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ ३४ ॥

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।

अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ ३५ ॥

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।

वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥ ३६ ॥

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।

अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ ३७ ॥

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।

महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥ ३८ ॥

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।

सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥ ३९ ॥

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।

महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ ४० ॥

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।

परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥ ४२ ॥

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।

वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ ४३ ॥

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।

हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ ४४ ॥

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।

उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ ४५ ॥

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।

अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ ४६ ॥

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः ।

नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥ ४७ ॥

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः ।

सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ ४८ ॥

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।

मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ ४९ ॥

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।

वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ ५० ॥

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।

अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ ५१ ॥

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।

आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ ५२ ॥

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।

शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ ५३ ॥

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।

विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वताम्पतिः ॥ ५४ ॥

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।

अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ ५५ ॥

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।

आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ ५६ ॥

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।

त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ ५७ ॥

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।

गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ ५८ ॥

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोऽच्युतः ।

वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ ५९ ॥

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः ।

आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ ६० ॥

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।

दिवःस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ ६१ ॥

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।

संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ ६२ ॥

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।

गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ ६३ ॥

अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।

श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ ६४ ॥

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।

श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥ ६५ ॥

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।

विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ ६६ ॥

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः ।

भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥ ६७ ॥

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।

अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ६८ ॥

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः ।

त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ ६९ ॥

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।

अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥ ७० ॥

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।

ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ ७१ ॥

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।

महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ ७२ ॥

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।

पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ ७३ ॥

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।

वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ ७४ ॥

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।

शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥ ७५ ॥

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।

दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥ ७६ ॥

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।

अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥ ७७ ॥

एको नैकः सवः कः किं यत् तत्पदमनुत्तमम् ।

लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ ७८ ॥

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।

वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ ७९ ॥

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।

सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥ ८० ॥

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।

प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ ८१ ॥

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।

चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥ ८२ ॥

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।

दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ ८३ ॥

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।

इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ ८४ ॥

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।

अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥ ८५ ॥

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।

महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ ८६ ॥

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः ।

अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ८७ ॥

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।

न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥ ८८ ॥

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।

अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ ८९ ॥

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।

अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ ९० ॥

भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।

आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ ९१ ॥

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।

अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ॥ ९२ ॥

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।

अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः ॥ ९३ ॥

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।

रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥ ९४ ॥

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः ।

अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ ९५ ॥

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।

स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥ ९६ ॥

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।

शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥ ९७ ॥

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः ।

विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ ९८ ॥

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।

वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥ ९९ ॥

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।

चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ १०० ॥

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।

जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ १०१ ॥

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः ।

ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ १०२ ॥

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः ।

तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ १०३ ॥

भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥ १०४ ॥

यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः ।

यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ १०५ ॥

आत्मयोनिः स्वयञ्जातो वैखानः सामगायनः ।

देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ १०६ ॥

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।

रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥ १०७ ॥

सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति ।

वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।

श्रीमान् नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥ १०८ ॥

श्रीवासुदेवोऽभिरक्षतु ॐ नम इति ।

भीष्म उवाच

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।

नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥ १ ॥

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।

नाशुभं प्राप्नुयात्किञ्चित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥ २ ॥

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥ ३ ॥

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।

कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाम् ॥ ४ ॥

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।

सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥ ५ ॥

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।

अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ६ ॥

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।

भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥ ७ ॥

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।

भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥ ८ ॥

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।

स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥ ९ ॥

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।

सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १० ॥

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।

जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥ ११ ॥

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।

युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥ १२ ॥

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।

भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥ १३ ॥

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।

वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥ १४ ॥

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।

जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥ १५ ॥

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ।

वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥ १६ ॥

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते ।

आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १७ ॥

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।

जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥ १८ ॥

योगो ज्ञानं तथा साङ्ख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च ।

वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥ १९ ॥

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।

त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥ २० ॥

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।

पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥ २१ ॥

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम् ।

भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥ २२ ॥

न ते यान्ति पराभवम् ॐ नम इति ।

अर्जुन उवाच

पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।

भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन ॥ २३ ॥

श्रीभगवानुवाच

यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव ।

सोऽहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ॥ २४ ॥

स्तुत एव न संशय ॐ नम इति ।

व्यास उवाच

वासनाद्वासुदेवस्य वासितं भुवनत्रयम् ।

सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥

श्रीवासुदेव नमोऽस्तु त ॐ नम इति ।

पार्वत्युवाच

केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् ।

पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ २६ ॥

ईश्वर उवाच

श्रीरामरामरामेति रमे रामे मनोरमे ।

सहस्रनामतत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥ २७ ॥

श्रीरामनाम वरानन ॐ नम इति ।

ब्रह्मोवाच

नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये

सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ।

सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते

सहस्रकोटियुगधारिणे नमः ॥ २८ ॥

सहस्रकोटियुगधारिणे नम ॐ नम इति ।

ॐ तत्सदिति श्रीमहाभारते शतसाहस्र्यां संहितायां वैयासिक्यामानुशासनिके

पर्वणि भीष्मयुधिष्ठिरसंवादे श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रम् ॥

सञ्जय उवाच

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।

तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ २९ ॥

श्रीभगवानुवाच

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।

तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ३० ॥

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।

धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ ३१ ॥

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः ।

सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ ३२ ॥

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।

करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥ ३३ ॥

इति श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

ॐ तत् सत् ।

oṃ

śrīparamātmane namaḥ |

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |

devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||

oṃ atha sakalasaubhāgyadāyakaṃ śrīviṣṇusahasranāmastotram |

hariḥ oṃ ||

śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam |

prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye || 1 ||

yasya dviradavaktrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraḥ śatam |

vighnaṃ nighnanti satataṃ viṣvaksenaṃ tamāśraye || 2 ||

vyāsaṃ vasiṣṭhanaptāraṃ śakteḥ pautramakalmaṣam |

parāśarātmajaṃ vande śukatātaṃ taponidhim || 3 ||

vyāsāya viṣṇurūpāya vyāsarūpāya viṣṇave |

namo vai brahmanidhaye vāsiṣṭhāya namo namaḥ || 4 ||

avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |

sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave || 5 ||

yasya smaraṇamātreṇa janmasaṃsārabandhanāt |

vimucyate namastasmai viṣṇave prabhaviṣṇave || 6 ||

oṃ namo viṣṇave prabhaviṣṇave ||

śrīvaiśampāyana uvāca

śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ |

yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṃ punarevābhyabhāṣata || 7 ||

yudhiṣṭhira uvāca

kimekaṃ daivataṃ loke kiṃ vāpyekaṃ parāyaṇam |

stuvantaḥ kaṃ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham || 8 ||

ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṃ bhavataḥ paramo mataḥ |

kiṃ japanmucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt || 9 ||

bhīṣma uvāca

jagatprabhuṃ devadevamanantaṃ puruṣottamam |

stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ || 10 ||

tameva cārcayannityaṃ bhaktyā puruṣamavyayam |

dhyāyan stuvan namasyaṃśca yajamānastameva ca || 11 ||

anādinidhanaṃ viṣṇuṃ sarvalokamaheśvaram |

lokādhyakṣaṃ stuvannityaṃ sarvaduḥkhātigo bhavet || 12 ||

brahmaṇyaṃ sarvadharmajñaṃ lokānāṃ kīrtivardhanam |

lokanāthaṃ mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhavodbhavam || 13 ||

eṣa me sarvadharmāṇāṃ dharmo'dhikatamo mataḥ |

yadbhaktyā puṇḍarīkākṣaṃ stavairarcennaraḥ sadā || 14 ||

paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ |

paramaṃ yo mahadbrahma paramaṃ yaḥ parāyaṇam || 15 ||

pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo maṅgalānāṃ ca maṅgalam |

daivataṃ devatānāṃ ca bhūtānāṃ yo'vyayaḥ pitā || 16 ||

yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame |

yasmiṃśca pralayaṃ yānti punareva yugakṣaye || 17 ||

tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate |

viṣṇornāmasahasraṃ me śṛṇu pāpabhayāpaham || 18 ||

yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ |

ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye || 19 ||

ṛṣirnāmnāṃ sahasrasya vedavyāso mahāmuniḥ |

chando'nuṣṭup tathā devo bhagavān devakīsutaḥ || 20 ||

amṛtāṃśūdbhavo bījaṃ śaktirdevakīnandanaḥ |

trisāmā hṛdayaṃ tasya śāntyarthe viniyujyate || 21 ||

viṣṇuṃ jiṣṇuṃ mahāviṣṇuṃ prabhaviṣṇuṃ maheśvaram |

anekarūpadaityāntaṃ namāmi puruṣottamam || 22 ||

śrīvedavyāsa uvāca

oṃ asya śrīviṣṇordivyasahasranāmastotramahāmantrasya |

śrīvedavyāso bhagavān ṛṣiḥ |

anuṣṭup chandaḥ |

śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīmannārāyaṇo devatā |

amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījam |

devakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ |

udbhavaḥ kṣobhaṇo deva iti paramo mantraḥ |

śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakam |

śārṅgadhanvā gadādhara ityastram |

rathāṅgapāṇirakṣobhya iti netram |

trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam |

ānandaṃ parabrahmeti yoniḥ |

ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ |

śrīviśvarūpa iti dhyānam |

śrīmahāviṣṇuprītyarthe sahasranāmajape viniyogaḥ ||

atha dhyānam |

kṣīrodanvatpradeśe śucimaṇivilasatsaikate mauktikānāṃ

mālākḷptāsanasthaḥ sphaṭikamaṇinibhairmauktikairmaṇḍitāṅgaḥ |

śubhrairabhrairadabhrairupariviracitairmuktapīyūṣavarṣai

rānandī naḥ punīyādarinalinagadāśaṅkhapāṇirmukundaḥ || 1 ||

bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandrasūryau ca netre

karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ |

antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ

citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvanavapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi || 2 ||

oṃ śāntākāraṃ bhujagaśayanaṃ padmanābhaṃ sureśaṃ

viśvādhāraṃ gaganasadṛśaṃ meghavarṇaṃ śubhāṅgam |

lakṣmīkāntaṃ kamalanayanaṃ yogibhirdhyānagamyaṃ

vande viṣṇuṃ bhavabhayaharaṃ sarvalokaikanātham || 3 ||

meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ

śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |

puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ

viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 4 ||

namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte |

anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave || 5 ||

saśaṅkhacakraṃ sakirīṭakuṇḍalaṃ

sapītavastraṃ sarasīruhekṣaṇam |

sahāravakṣaḥsthalakaustubhaśriyaṃ

namāmi viṣṇuṃ śirasā caturbhujam || 6 ||

chāyāyāṃ pārijātasya hemasiṃhāsanopari

āsīnamambudaśyāmamāyatākṣamalaṃkṛtam |

candrānanaṃ caturbāhuṃ śrīvatsāṅkitavakṣasaṃ

rukmiṇīsatyabhāmābhyāṃ sahitaṃ kṛṣṇamāśraye || 7 ||

hariḥ oṃ |

oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ |

bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ || 1 ||

pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ |

avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca || 2 ||

yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ |

nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ || 3 ||

sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ |

sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ || 4 ||

svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ |

anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ || 5 ||

aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ |

viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ || 6 ||

agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ |

prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param || 7 ||

īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ |

hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ || 8 ||

īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ |

anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān || 9 ||

sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ |

ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ || 10 ||

ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ |

vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ || 11 ||

vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'sammitaḥ samaḥ |

amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ || 12 ||

rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ |

amṛtaḥ śāśvatasthāṇurvarāroho mahātapāḥ || 13 ||

sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ |

vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ || 14 ||

lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ |

caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ || 15 ||

bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ |

anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ || 16 ||

upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ |

atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ || 17 ||

vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ |

atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ || 18 ||

mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ |

anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk || 19 ||

maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ |

aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ || 20 ||

marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ |

hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ || 21 ||

amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ |

ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā || 22 ||

gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ |

nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ || 23 ||

agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ |

sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 24 ||

āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ sampramardanaḥ |

ahaḥ saṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ || 25 ||

suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ |

satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ || 26 ||

asaṅkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ |

siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ || 27 ||

vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ |

vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 28 ||

subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ |

naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ || 29 ||

ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ |

ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ || 30 ||

amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ |

auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ || 31 ||

bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ |

kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ || 32 ||

yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ |

adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit || 33 ||

iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ |

krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ || 34 ||

acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ |

apāṃnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ || 35 ||

skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ |

vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ || 36 ||

aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ |

anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ || 37 ||

padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt |

maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ || 38 ||

atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ |

sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ || 39 ||

vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ |

mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ || 40 ||

udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ |

karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ || 41 ||

vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ |

pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ || 42 ||

rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ |

vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ || 43 ||

vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ |

hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ || 44 ||

ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ |

ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ || 45 ||

vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam |

artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ || 46 ||

anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ |

nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ || 47 ||

yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ |

sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam || 48 ||

suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt |

manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ || 49 ||

svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt |

vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ || 50 ||

dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram |

avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ || 51 ||

gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamaheśvaraḥ |

ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ || 52 ||

uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ |

śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ || 53 ||

somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ |

vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sātvatāmpatiḥ || 54 ||

jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ |

ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ || 55 ||

ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ |

ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ || 56 ||

maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ |

tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt || 57 ||

mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī |

guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ || 58 ||

vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkarṣaṇo'cyutaḥ |

varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ || 59 ||

bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ |

ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ || 60 ||

sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ |

divaḥspṛk sarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ || 61 ||

trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak |

saṃnyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam || 62 ||

śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ |

gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ || 63 ||

anivartī nivṛttātmā saṅkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ |

śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃvaraḥ || 64 ||

śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ |

śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmāṃllokatrayāśrayaḥ || 65 ||

svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ |

vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ || 66 ||

udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ |

bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ || 67 ||

arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ |

aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ || 68 ||

kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ |

trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ || 69 ||

kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ |

anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanañjayaḥ || 70 ||

brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ |

brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ || 71 ||

mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ |

mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ || 72 ||

stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ |

pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ || 73 ||

manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ |

vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ || 74 ||

sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ |

śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ || 75 ||

bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ |

darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ || 76 ||

viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān |

anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ || 77 ||

eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yat tatpadamanuttamam |

lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ || 78 ||

suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī |

vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ || 79 ||

amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk |

sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ || 80 ||

tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |

pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ || 81 ||

caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ |

caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt || 82 ||

samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ |

durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā || 83 ||

śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ |

indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ || 84 ||

udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ |

arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī || 85 ||

suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ |

mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ || 86 ||

kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ |

amṛtāśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 87 ||

sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |

nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ || 88 ||

sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ |

amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ || 89 ||

aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān |

adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ || 90 ||

bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ |

āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ || 91 ||

dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ |

aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ || 92 ||

sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ |

abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛt prītivardhanaḥ || 93 ||

vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ |

ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ || 94 ||

ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ |

anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ || 95 ||

sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ |

svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ || 96 ||

araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ |

śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ || 97 ||

akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃvaraḥ |

vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ || 98 ||

uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ |

vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ || 99 ||

anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ |

caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ || 100 ||

anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ |

janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ || 101 ||

ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ |

ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ || 102 ||

pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ |

tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ || 103 ||

bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ |

yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ || 104 ||

yajñabhṛd yajñakṛd yajñī yajñabhug yajñasādhanaḥ |

yajñāntakṛd yajñaguhyamannamannāda eva ca || 105 ||

ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ |

devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ || 106 ||

śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ |

rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ || 107 ||

sarvapraharaṇāyudha oṃ nama iti |

vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī |

śrīmān nārāyaṇo viṣṇurvāsudevo'bhirakṣatu || 108 ||

śrīvāsudevo'bhirakṣatu oṃ nama iti |

bhīṣma uvāca

itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ |

nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam || 1 ||

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet |

nāśubhaṃ prāpnuyātkiñcitso'mutreha ca mānavaḥ || 2 ||

vedāntago brāhmaṇaḥ syātkṣatriyo vijayī bhavet |

vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt || 3 ||

dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt |

kāmānavāpnuyātkāmī prajārthī cāpnuyātprajām || 4 ||

bhaktimān yaḥ sadotthāya śucistadgatamānasaḥ |

sahasraṃ vāsudevasya nāmnāmetatprakīrtayet || 5 ||

yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ jñātiprādhānyameva ca |

acalāṃ śriyamāpnoti śreyaḥ prāpnotyanuttamam || 6 ||

na bhayaṃ kvacidāpnoti vīryaṃ tejaśca vindati |

bhavatyarogo dyutimānbalarūpaguṇānvitaḥ || 7 ||

rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt |

bhayānmucyeta bhītastu mucyetāpanna āpadaḥ || 8 ||

durgāṇyatitaratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam |

stuvannāmasahasreṇa nityaṃ bhaktisamanvitaḥ || 9 ||

vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ |

sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam || 10 ||

na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit |

janmamṛtyujarāvyādhibhayaṃ naivopajāyate || 11 ||

imaṃ stavamadhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ |

yujyetātmasukhakṣāntiśrīdhṛtismṛtikīrtibhiḥ || 12 ||

na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ |

bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame || 13 ||

dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṃ diśo bhūrmahodadhiḥ |

vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ || 14 ||

sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam |

jagadvaśe vartatedaṃ kṛṣṇasya sacarācaram || 15 ||

indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ |

vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetrajña eva ca || 16 ||

sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpyate |

ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ || 17 ||

ṛṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ |

jaṅgamājaṅgamaṃ cedaṃ jagannārāyaṇodbhavam || 18 ||

yogo jñānaṃ tathā sāṅkhyaṃ vidyāḥ śilpādikarma ca |

vedāḥ śāstrāṇi vijñānametatsarvaṃ janārdanāt || 19 ||

eko viṣṇurmahadbhūtaṃ pṛthagbhūtānyanekaśaḥ |

trīṃllokānvyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhugavyayaḥ || 20 ||

imaṃ stavaṃ bhagavato viṣṇorvyāsena kīrtitam |

paṭhedya icchetpuruṣaḥ śreyaḥ prāptuṃ sukhāni ca || 21 ||

viśveśvaramajaṃ devaṃ jagataḥ prabhumavyayam |

bhajanti ye puṣkarākṣaṃ na te yānti parābhavam || 22 ||

na te yānti parābhavam oṃ nama iti |

arjuna uvāca

padmapatraviśālākṣa padmanābha surottama |

bhaktānāmanuraktānāṃ trātā bhava janārdana || 23 ||

śrībhagavānuvāca

yo māṃ nāmasahasreṇa stotumicchati pāṇḍava |

so'hamekena ślokena stuta eva na saṃśayaḥ || 24 ||

stuta eva na saṃśaya oṃ nama iti |

vyāsa uvāca

vāsanādvāsudevasya vāsitaṃ bhuvanatrayam |

sarvabhūtanivāso'si vāsudeva namo'stu te || 25 ||

śrīvāsudeva namo'stu ta oṃ nama iti |

pārvatyuvāca

kenopāyena laghunā viṣṇornāmasahasrakam |

paṭhyate paṇḍitairnityaṃ śrotumicchāmyahaṃ prabho || 26 ||

īśvara uvāca

śrīrāmarāmarāmeti rame rāme manorame |

sahasranāmatattulyaṃ rāmanāma varānane || 27 ||

śrīrāmanāma varānana oṃ nama iti |

brahmovāca

namo'stvanantāya sahasramūrtaye

sahasrapādākṣiśirorubāhave |

sahasranāmne puruṣāya śāśvate

sahasrakoṭiyugadhāriṇe namaḥ || 28 ||

sahasrakoṭiyugadhāriṇe nama oṃ nama iti |

oṃ tatsaditi śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāmānuśāsanike

parvaṇi bhīṣmayudhiṣṭhirasaṃvāde śrīviṣṇordivyasahasranāmastotram ||

sañjaya uvāca

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |

tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 29 ||

śrībhagavānuvāca

ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |

teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham || 30 ||

paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |

dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge || 31 ||

ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā ghoreṣu ca vyādhiṣu vartamānāḥ |

saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 32 ||

kāyena vācā manasendriyairvā buddhyātmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt |

karomi yadyat sakalaṃ parasmai nārāyaṇāyeti samarpayāmi || 33 ||

iti śrīviṣṇordivyasahasranāmastotraṃ sampūrṇam |

oṃ tat sat |