विष्णुपुराणम् · Amsha 1
अध्यायः ८
Ask AIश्रीपारशर उवाचकथितस्तामसः सर्गो ब्रह्मणस्ते महामुने ।रुद्रसर्गं प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥ १,८.१ ॥
कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतं प्रध्यायतस्ततः ।प्रादुरासीत्प्रभोरङ्के कुमारो नीललोहितः ॥ १,८.२ ॥
रुरोद सुस्वरं सोथ प्राद्रवद्दि जसत्तम ।किं त्वं रोदिषि तं ब्रह्म रुदन्तं प्रत्युवाच ह ॥ १,८.३ ॥
नाम देहीति तं सोऽथ प्रत्युवाच प्रजापतिः ।रुद्रस्त्वं देवनाम्नासि मारो दीर्धैर्यमावह ।एवमुक्तः पुनः सोऽथ सप्तकृत्वो रुरोद वै ॥ १,८.४ ॥
ततोन्यानि ददौ तस्मै सप्त नामानि वै प्रभुः ।स्थानानि चैषामष्टानां पत्नीः पुत्रांश्च स प्रभुः ॥ १,८.५ ॥
भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज ।भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः ॥ १,८.६ ॥
चक्रे नामान्यथैतानि स्थानान्येषां चकार सः ।सूर्यो जलं मही वायुर्वह्निराकाशमेव च ।दीक्षितो ब्रह्मणः सोम इत्येतास्तनवः क्रमात् ॥ १,८.७ ॥
सुवर्चला तथैवोषा विकेशी चापरा शिवा ।स्वाहा दिशस्तथा दीक्षा रोहिणी च यथाक्रमम् ॥ १,८.८ ॥
सूर्यादीनां द्विजश्रेष्ठ रुद्राद्यैर्नामभिः सह ।पत्न्यः स्मृता महाभाग तदपत्यानि मे शृणु ॥ १,८.९ ॥
एषां सूतिप्रसूतिभ्यामिदमापूरितं जगत् ॥ १,८.१० ॥
शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः ।स्कन्दः सर्गोऽथ सन्तानो बुधश्चानुक्रमात्सुताः ॥ १,८.११ ॥
एवंप्रकारो रुद्रोऽसौ सतीं भार्यामनिन्दिताम् ।उपयेमे दुहितरं रक्षस्यैव प्रजापतेः ॥ १,८.१२ ॥
दक्षकोपाच्च तत्याज स सती स्वकलेवरम् ।हिमवद्दुहित साभून्मेनायां द्विजसत्तम ॥ १,८.१३ ॥
उपयेमे पुनश्चोमामनन्यां भगवान्हरः ॥ १,८.१४ ॥
देवौ धातृविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत ।श्रियं च देवदेवस्य पत्नी नारायणस्य या ॥ १,८.१५ ॥
श्रीमैत्रेय उवाचक्षीराब्धौ श्रीः समुत्पन्ना श्रूयतेऽमृतमन्थने ।भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्नेत्येतदाह कथं भवात् ॥ १,८.१६ ॥
श्रीपराशर उवाचनित्यैवैषा जगन्माता विष्णोः श्रीरनपायिनि ।यथा सर्वगतो विष्णुस्तथैवेयं द्विजोत्तम ॥ १,८.१७ ॥
अर्थो विष्णुरियं वाणी नीतिरेषा नयो हरिः ।बोधो विष्णुरियं बुद्धिर्धर्मोऽसौ सत्क्रिया त्वियम् ॥ १,८.१८ ॥
स्त्रष्टा विष्णुरियं सृष्टिः श्रीर्भूमिर्भूधरो हरिः ।सन्तोषो भगवाल्लङ्क्ष्मीस्तुष्टिर्मैत्रेय शाश्वती ॥ १,८.१९ ॥
इच्छा श्रीर्भगवान्कामो यज्ञोऽसौ दक्षिणा त्वियम् ।आज्याहुतिरसौ देवी पुरोडाशो जनार्दनः ॥ १,८.२० ॥
पत्नीशाला मुने लक्ष्मीः प्राग्वंशौ मधुसूदनः ।चितिर्लक्ष्मीर्हरिर्यूप इध्मा श्रीर्भगवान्कुशः ॥ १,८.२१ ॥
सामास्वरूपी भगवानुद्गीतिः कमलालया ।स्वाहा लक्ष्मीर्जगन्नाथो वासुदेवो हुता शनः ॥ १,८.२२ ॥
शङ्करो भगवाञ्छौरिर्गौरीलक्ष्मीर्द्विजोत्तम ।मैत्रेय केशवः सूर्यस्तत्प्रभा कमलालया ॥ १,८.२३ ॥
विष्णुः पितृगणः पद्मा स्वधा शाश्वतपुष्टिदा ।द्यौः श्रीः सर्वात्मको विष्णुरवकाशोतिविस्तरः ॥ १,८.२४ ॥
शशाङ्कः श्रीधरः कान्तिः श्रीस्तथैवानपायिनी ।धृतिर्लक्ष्मीर्जगच्चेष्टा वायुः सर्वत्रगो हरिः ॥ १,८.२५ ॥
जलधिर्द्विजगोविन्दस्तद्वेला श्रीर्महामुने ।लक्ष्मीस्वरूपमिन्द्राणी देवेन्द्रो मधुसूदनः ॥ १,८.२६ ॥
यमश्चक्रधरः साक्षाद्धूमोर्णा कमलालया ।ऋद्धिः श्रीः श्रीधरो देवः स्वयमेव धनेश्वरः ॥ १,८.२७ ॥
गौरी लक्ष्मीमंहाबागा केशवो वरुणः स्वयम् ।श्रीर्देवसेना विप्रेन्द्र देवसेनापतिर्हरिः ॥ १,८.२८ ॥
अवष्टंभो गदापाणिः शक्तिर्लक्ष्मीर्द्विजोत्तम ।काष्ठा लक्ष्मीर्निमेषोऽसौ मुहूर्तोऽसौ कला त्वियम् ॥ १,८.२९ ॥
ज्योत्स्ना लक्ष्मीः प्रदीपोऽसौ सर्वः सर्वेश्वरो हरिः ।लताभूता जगन्माता श्रीर्विष्णुर्द्रुमसंज्ञितः ॥ १,८.३० ॥
विभावरी श्रीर्दिवसो देवचक्रगदाधरः ।वरप्रदो वरो विष्णुर्वधूः पद्मवनाल या ॥ १,८.३१ ॥
नदस्वरूपी भगवाञ्छ्रीर्नदीरूपसंस्थिता ।ध्वजश्च पुण्डरीकाक्षः पताका कमलालया ॥ १,८.३२ ॥
तृष्णा लक्ष्मीर्जगन्नाथो लोभो नारायणः परः ।रती रागश्च मैत्रेय लक्ष्मीर्गोविन्द एव च ॥ १,८.३३ ॥
किं चातिबहुनोक्तेन संक्षेपेणेदमुच्यते ॥ १,८.३४ ॥
देवतिर्यङ्मनुष्यादौ पुन्नामा भगवान्हरिः ।स्त्रीनाम्नी श्रीश्च विज्ञेया नानयोर्विद्यते परम् ॥ १,८.३५ ॥
इति श्रीविष्णुपुराणे प्रथमेऽंशे अष्टमोऽध्यायः (८)
Vishnu Purana by Maharshi Parashara, narrating to his disciple Maitreya (by tradition). Sanskrit text of all six amshas (126 adhyayas) as transcribed by the contributors of Sanskrit Wikisource. Source: Sanskrit Wikisource. The Vishnu Purana itself is ancient and in the public domain; this transcription is shared by Wikisource under CC BY-SA 4.0.